Kripto Borsalarda USDT Satışı Yasaklanacak mı?
1. SPK’nın P2P İşlemlerine Yaklaşımı
Kripto varlık piyasasının hızla büyümesiyle birlikte Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), bu alanda faaliyet gösteren hizmet sağlayıcılar için önemli düzenlemeler hayata geçirmiştir. 19 Eylül 2024 tarihinde, i-SPK.35.B.1 (1484 sayılı) İlke Kararı ile SPK, kripto varlık hizmet sağlayıcılarına yönelik kapsamlı kurallar belirlemiş ve özellikle eşler arası (P2P) dijital pazar yerlerinde gerçekleştirilen işlemlere ilişkin hukuki çerçeveyi netleştirmiştir.
Bu İlke Kararı’nın en dikkat çekici düzenlemesi, müşteri varlıklarının platformların kendi mal varlıklarından tamamen ayrı tutulması zorunluluğudur. Müşteri nakitlerinin yalnızca bankalarda saklanabilmesi, platformların bu fonlar üzerinde kontrol sahibi olamaması ve nakit transferlerinin yetkili kuruluşlar aracılığıyla yapılması gerektiği vurgulanmıştır.
Kripto varlıkların saklanmasına ilişkin de benzer yükümlülükler getirilmiş; müşterilere ait kripto varlıkların platformlar nezdinde güvenli şekilde muhafaza edilmesi zorunlu kılınmıştır.
İlke Kararı ayrıca müşteri emirlerinin yalnızca SPK’ya bildirilen internet siteleri, mobil uygulamalar veya yetkili personel aracılığıyla alınabileceğini, sosyal medya üzerinden emir alınmasını ise yasaklamıştır. Bu düzenlemeler, müşteri güvenliğini artırmayı, şeffaflığı sağlamayı ve mali disiplini hedeflemektedir.
SPK’nın bu kararıyla birlikte, kendi adına fakat başkası hesabına işlem yapılmasının düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilmesi, izinsiz kripto varlık hizmet sağlayıcılığı faaliyeti olarak değerlendirilebileceği belirtilmiştir. Bu kapsamda faaliyetlerini sürdürenlerin 8 Kasım 2024 tarihine kadar işlemlerini sonlandırmaları gerektiği vurgulanmış, aksi takdirde Sermaye Piyasası Kanunu’nun 110/A maddesi uyarınca cezai yaptırımlarla karşılaşılabileceği ifade edilmiştir.
2. USDT Satışı Özelinde Bir Yasak Var mı?
Kripto P2P işlemlerinin doğrudan suç sayıldığına dair mevzuatta bir hüküm bulunmamaktadır. Türkiye’de kendi hesabından, kendi parasıyla USDT alıp satmak yasak değildir. P2P işlemi, yani eşler arası alım satım, başlı başına bir suç teşkil etmez.
Ancak bu noktada sıklıkla yanlış anlaşılan bir hususa açıklık getirmek gerekir. SPK’nın 2024 yılı 48 sayılı bülteninde yer alan ilke kararıyla P2P işlemlerinin yasaklandığı yönündeki yaygın kanaat, gerçeği yansıtmamaktadır. Bu karar, P2P işlemlerini kökten yasaklamamakta; yalnızca ticari olarak aracılık faaliyeti niteliğinde yürütülen işlemleri lisansa tabi kılmaktadır.
Başka bir deyişle, Binance P2P, OKX P2P, Bybit P2P gibi platformların işlettiği pazaryerlerinin işletilmesi lisans gerektirir; ancak bu pazaryerlerinde ilan vermek ve alım satım yapmak platform lisansına tabi değildir.
Dahası, SPK’nın 2024/48 sayılı bültenindeki bu ilke kararı, 2025 yılı Mart ayındaki bülteninde yer alan yeni bir ilke kararıyla yürürlükten kaldırılmıştır. Dolayısıyla güncel durumda, bireysel ve ara sıra yapılan P2P satışlarına yönelik doğrudan bir yasaklama bulunmamaktadır.
3. “Başkası Hesabına İşlem” Kriteri
SPK düzenlemelerinin belirleyici unsuru, işlemin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilip edilmediğidir. Bir kişinin kendi hesabından, kendi riskiyle yaptığı satışlar bu tanımın dışındadır. Sermaye Piyasası Kanunu’nun 39. maddesi uyarınca yatırım hizmetlerinin ve faaliyetlerinin düzenli uğraşı, ticari veya mesleki faaliyet olarak icra edilebilmesi için Kuruldan izin alınması zorunludur.
Ancak komisyon karşılığı başkaları adına P2P işlemi yapanlar veya bu işlemleri meslek haline getirenler yasak kapsamına girer. P2P işlemlerinde risk üç ayrı yerden doğar: faaliyetin başkası hesabına ve düzenli hâle gelmesi, hesaba giren paranın kaynağı ve bankanın ya da MASAK’ın işleme müdahale yetkisi. Sermaye Piyasası Kanunu’nun 109/A maddesi, izin almaksızın kripto varlık hizmet sağlayıcı olarak faaliyet yürüttüğü tespit edilen gerçek kişiler ve tüzel kişilerin yetkilileri için üç yıldan beş yıla kadar hapis cezası öngörmektedir. Bu hüküm, P2P işlemlerini yasaklamaktan ziyade, ticari aracılık faaliyetlerini düzenleme altına almayı amaçlamaktadır.
4. SPK’nın Yetkisi ve Yaptırımları
SPK, izinsiz sermaye piyasası faaliyetlerinin durdurulması için gerekli her türlü tedbiri alma yetkisine sahiptir. Sermaye piyasasında izinsiz olarak faaliyette bulunanlar, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 109. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca iki yıldan beş yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır.
İzinsiz faaliyetin internet aracılığıyla yürütüldüğü tespit edildiğinde, SPK internet aracılığıyla yapılan yayınlarla ilgili olarak da yetkilerini kullanabilir. Kurul, izinsiz sermaye piyasası faaliyetlerinin durdurulması için gerekli her türlü tedbiri alma yetkisine sahiptir.
Ayrıca, SPK tarafından yayımlanan “Faaliyette Bulunanlar Listesi”nde yer almayan kuruluşlar hakkında idari ve adli yaptırımlar uygulanabilir.
SPK, faaliyet izni olmayan kripto para borsalarına erişim engeli kararı da alabilmektedir. Bu çerçevede, Türkiye’de faaliyet gösteren kripto varlık platformlarının yanıltıcı reklam yapması ve yatırımcılara belirli bir getiri garantisi sunması da yasaklanmıştır.
5. P2P Satıcıları Ne Yapmalı?
P2P satıcılarının, ticari nitelikteki işlemlerini sonlandırması ve faaliyette bulunmak istiyorlarsa SPK’dan izin alması gerekmektedir. Yatırımcı olarak hareket edenler için mevcut durumda bir sorun bulunmamakla birlikte, fiilen aracılık hizmeti verenlerin 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 109/A maddesi kapsamında cezai yaptırımlarla karşılaşma riski bulunmaktadır.
Bireysel kullanıcılar ise mevcut kurallar çerçevesinde, üçüncü kişi ödemelerini kabul etmemeye ve işlem kayıtlarını saklamaya özen göstermelidir. Hesaba gelen paranın kaynağına bağlı olarak ciddi riskler ortaya çıkabilir. Kullanıcıların karşılaştığı hesap blokeleri genellikle iki hukuki dayanağa dayanmaktadır: 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun’un 19/A maddesi uyarınca işlemin yedi iş günü ertelenmesi ya da 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 128/A maddesi uyarınca hesabın kırk sekiz saate kadar askıya alınmasıdır.
Kısacası gördüğümüz kadarı ile SPK’nın düzenlemeleri P2P işlemlerini doğrudan yasaklamamakta, ancak ticari ve mesleki nitelikteki faaliyetleri sıkı bir denetim çerçevesine tabi tutmaktadır. Yatırımcılar için P2P işlemleri mevcut mevzuatta yasal bir zemin bulurken, aracılık faaliyetinde bulunanların lisans alma zorunluluğu ve cezai yaptırım riskleri bulunmaktadır.
